خیاو یا مشكین شهر
راهنمای سفر به مشکین شهر

سفر به مشکین شهر

سفر به مشکین شهر از طریق زمینی به صورت مستقیم به وسیله اتوبوس ها و سواری های بین شهری از تهران و شهرها و استانهای همجوار صورت میگیرد. (مسیر غیر مستقیم : سفر به شهر اردبیل از طریق اتوبوسهای بین شهری از اکثر استانهای کشور و سپس مشکین شهر)
سفر هوایی به مشکین شهر به دلیل عدم وجود فرودگاه میسر نیست. لازم به ذکر است سفر به شهر اردبیل از طریق هوایی از تهران و مشهد میسر است.(فاصله فرودگاه اردبیل تا مشکین شهر حدود 100 کیلومتر است).
 

موقغیت جغرافیایی

عرض جغرافیای:      38 درجه و 23 دقیقه و 56 ثانیه عرض شمالی
طول جغرافیای:        47 درجه و 40 دقیقه و 55 ثانیه طول شرقی{منبع}
 ارتفاع از سطح دریا:  1394 متر             

مشکین شهر یکی از شهرستانهای استان اردبیل می باشد که در دامنه کوه سرفراز سبلان قرار دارد. این شهر با مرکز استان 85 کیلومتر فاصله دارد و با قرار گرفتن در ارتفاع 1394 متری از سطح دریا و نزدیکی با سبلان 4811 متری از طبیعتی زیبا و دلنشین و آب و هوایی خنک برخوردار است.

وجود آبگرمهای متعدد و گردشگاههای طبیعی و تاریخی همه ساله گردشگرهای بسیار زیادی را به سوی مشکین شهر جذب می کند.

مشکین شهر از شمال شرق و شرق به جمهوری آذربایجان ، از شمال غرب به دشت مغان ، از جنوب شرق به شهرستان اردبیل ، از جنوب غرب به شهرستان سراب و از غرب به شهرستانهای اهر و تبریز محدود است.

این شهرستان شامل 3 بخش مرکزی ، مشکین شرقی و ارشق می باشد و وسعت آن 3615/8 کیلومتر مربع می باشد. طبق آمار 1375 جمعیت آن 164007 نفر بوده است.

                
 

محصولات کشاورزی: سیب-  انگور - هلو –گیلاس- آلبالو – زردآلو - خربزه - گندم - جو

 

صنایع دستی:

در شهرستان مشکین شهر هنرهای دستی دارای قدمت و اصالت قابل توجهی بوده و نشان دهنده ذوق و سلیقه سرانگشتان هنرمند مردمان این منطقه است.

 

 

 

بیشتر صنایع دستی منطقه را بافته های داری تشکیل می دهند که از مهمترین این صنایع می توان به قالی بافی، گلیم بافی و جاجیم بافی اشاره نمود. علاوه بر این بافته ها سفالگری نیز از صنایع دستی این شهرستان محسوب می شود.

وجه تسمیه

 نام قدیمیتر این شهر خیاو بوده است.،

 خیاو یک اسم پهلوی پارتی است که در لهجه محلی «خی او» «خییوو» تلفظ می شود. «خی» به معنی خیک ، مشک ، کیسه چرم و آوند پوستی برای حمل آب و « آو »  هم به معنی آب است. انتخاب این اسم برای این شهر بی مناسبت نیست ، زیرا وجود کوه سبلان در جنوب این شهر به عنوان منبع سرشار آب موجب شده است تا در تمامی فصول سال ریزآبه های آن به سمت خیاو جریان یافته و در شمال این شهر به قره سو بریزد. از طرف دیگر با توجه به معنی خیابان (خیاوان) که به معنی راه ساخته شده در میان دو صف درختان باغ و گذرگاههایی است که میان باغچه ها و درختچه ها به طول و عرض باغ در برابر یک دیگر ترتیب دهند. از آنجایی که شهر خیاو از زمانهای سابق دارای درختان تنومند و باغ و باغات در کنار رودها و خیابانه و گذرگاهها بود نام خیاو بی مشابهت با معنی خیاوان نیست. گفتنی است

  نام خیاو در دوره هایی از تاریخ اسلام میمند بوده است. در روزگار سلجوقیان و اتابکان آذربایجان آن را وراوی می‌نامیدند. در سال ۶۰۵/۱۲۰۹م که گرجستان این بخش از ایران را تصرف کرده‌ بود یکی از امیران گرجی به نام بیشکین، این شهر را به نام خود نام‌گذاری کرد. در حکومت میرزا خان در سال 1316 هجری شمسی به فرمان وی نام باستانی و معنی دار خیاو به مشکین شهر تغییر داده شد مع الاسف به مرور زمان با برگزیدن اسم مشکین بر این شهر ، تاریخ این شهر را به سال 1316 ه ش یا حداکثر به دوره حکومت بیشکین گرجی می رسانند در حالی که قدمت این شهر به دوره های ما قبل تاریخ و هزاره های اول قبل از میلاد مسیح می رسد

تاریخچه

در پیرامون مشگین‌شهر سنگ‌نبشته‌ای به زبان پارسی میانه منسوب به شاپور دوم ساسانی وجود دارد. سنگ‌نبشته مشگین‌شهر در ۱۵۰ متری غرب قلعه‌کهنه در کمرکش ارتفاع غربی درهٔ نوروز یاماجی در درون باغ نوروز قرار دارد. این سنگ‌نبشته امروزه به خاطر ویرانگری گنج‌جویان تقریباً از میان رفته‌است ولی نوشته‌های آن بررسی و ترجمه شده‌است. مضمون این نوشته در مورد فرمان و تاریخ ساخت قلعه‌کهنه‌است که به فرمان نرسه‌هرمزد نوشته شده‌است.
خیاو ،از دیر باز گذرگاه و پناهگاهی برای سوداگران و درماندگان بود. در سده های اولیه اسلامی مجاهدان و از جان گذشتگانی بودند که در سبلان سنگر می گرفتند. هرگوشه این سامان ، نشانه هایی از آن روزها را به یادگار دارد. حتی زمانهایی دورتر از آن روزگار ، مدنیتی ناشناخته و بزرگ در این حوالی بوده که همچنان دست نخورده زیر خاک مدفون است.
   « خیاو » در حاشیه سرزمینی افتاده است که روزگاری به اسم « آران » مشهور بود. این منطقه زبانی ویژه داشت که تا سده چهارم هجری با همه شگفتیها و آمیختگیهایش پایدار بود. سکه های به دست آمده از منطقه ، متعلق به چند دوره تاریخی به فاصله زمانی کوتاه و دراز و بیشتر مربوط به زمان اتابکان آذربایجان است. نخستین سکه ای که تازیان در آران زده اند متعلق به سال 90 هجری است. در این منطقه گورستانها و نشانه هایی از سالهای اولیه اسلامی به جای مانده است. از این رو ، خیاو یا مشکین شهر نیز آبادی اسم و رسم داری بوده است. هرچند در بیشتر کتابهای جغرافیای اسلامی نامی از آن برده نشده است ، اما حمدالله مستوفی در سال 740 هجری خیاو را قصبه ای خوانده و حد و مرزش را نشان داده است.
   خیاو در دوره صفویه بیشتر رونق گرفت به گونه ای که یکی از اولاد شیخ صفی شیخ حیدر حاکم و والی منطقه مشکین و برزند مغان در یکی از دره ها به دست مردی به اسم شیروان شاه قره باغی کشته شد.وی نوه دختری شاه صفی و نوه پسری شیخ صفی بود. شاه اسماعیل فرزند این مرد در خیاو به دنیا آمد. مدتی پس از حکومت عباس میرزا در آذربایجان ، خیاو توجه ایلات شاهسون را که در شرف قدرت گرفتن بودند جلب کرد. ییلاقهای شاهسونها در دامنه ساوالان رفته رفته گسترده تر شد و خیاو را مثل حلقه در میان گرفت. سپس کشتار و غارت آغاز شد مدتها این وضع اسفناک ادامه داشت تا سر انجام در زمان ناصرالدین شاه ، حاکمی به نام حسن علی خان جنرال وارد مشکین شهر شد و به شرارتها پایان داد. بدینگونه ، آرامش در خیاو حکم فرما شد. با آغاز مبارزات مردم در راه کسب مشروطیت روسیه تزاری هرج و مرج طایفه های شاهسون را به صلاح و صرفه خود ندید و به درخواست حکومت استبدادی وقت ، در صدد سرکوب طایفه های یاغی و عصیانگر شاهسون برآمد. چهار لشکر روسی از چهار طرف به سوی خیاو حرکت کردند. ژنرال « مدداوف » از اردبیل و « دالماچوف » از تبریز ، طوایف شاهسون را محاصره و آنها را وادار به تسلیم کردند.
   از مبارزان معروف راه مشروطیت ایران در خیاو می توان به «ملا امام وردی» روحانی برجسته و بارز اشاره کرد که در اردبیل به دار آویخته شد.
 

جاذبه های گردشگری مشکین شهر

سبلان:

نام این کوه از دو بخش «ساب» و «آلان» تشکیل شده‌است که به ترتیب به معنای «پیام» و «گیرنده» است یعنی «سبلان» به معنی «گیرنده پیام» است.

کوه سبلان در ۲۵ کیلومتری جنوب شرقی مشکین‌شهر واقع است. این کوه در طول جغرافیایی ۴۷ درجه و ۵۰ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۳۸ درجه و ۱۷ دقیقه شمالی قرار گرفته‌است. برای این کوه عظیم ۶۰ کیلومتر طول و ۴۵ کیلومتر پهنا تخمین می‌زنند و سطحی که به وسیله آن در آذربایجان قرار گرفته نزدیک به ۶۰۰۰ کیلومتر مربع است .

 

کوهستان سبلان به طور کلی سه قله معروف دارد، قله بزرگ آن به سلطان مشهور است و دو قله دیگر آن به هرم و کسری مشهورند. کوه سبلان از مجموعه‌ای از ارتفاعات متعدد تشکیل شده که به موازات ارسباران ولی اندکی در شرق آن کشیده شده‌است. امتداد آن شرقی–غربی است و از شرق و شمال و جنوب کوهی به نام قوشه داغ آنرا به رشته کوه ارسباران متصل می‌کند. در جنوب آن کوه بزقوش، که از سمت جنوب غربی به کوهستان سهند مربوط است، کشیده شده‌است.

قسمت شرقی کوه سبلان به قله آتشفشان سبلان که در بلندای ۴۸۱۱ متری قرار دارد، منتهی می‌شود. تمام قله‌های سبلان در همهٔ ایام سال پوشیده از یخ و برف‌های دائمی هستند.

 

 

در جبهه غربی قله سلطان و در کنار جانپناه، سنگی به شکل عقاب به نام قارتال (در ترکی آذربایجانی به معنی عقاب) قراردارد که در طول زمان به نماد سبلان تبدیل شده‌است.این قطعه سنگ به شکل عقابی است که نشسته و سر را به سوی شرق چرخانده‌است.

 

 

صعود به قله سبلان از جبهه اصلی (شمالی) ساده بوده و کوهنوردان معمولی به راحتی صعود تابستانه را در چند ساعت (صبح تا ظهر) انجام می‌دهند. جبهه جنوبی سخت‌ترین راه صعود به این قله می‌باشد که از سنگ‌های بزرگ تشکیل شده‌است.

 

 

قله سبلان به شماره ۱۹۴۹۶/۱۲ در فهرست آثار طبیعی ملی کشور به ثبت رسیده و سند مالیکت آن از ارتفاع بالای سه هزار و ۶۰۰ متری قله سبلان به وسعت شش هزار و ۲۰۰ هکتار به نام سازمان حفاظت محیط زیست صادر شده‌است.

 

آبهای گرم معدنی:

 

آبگرم قینرجه:

آبگرم قینرجه در 22 کیلومتری جنوب غربی شهرستان واقع شده است. چشمه اسیدی قینرجه از نوع کلرو سدیک با دمای 82 درجه و دبی 9 لیتر در ثانیه ، بعنوان داغترین چشمه آبگرم ایران دارای اهمیت زیادی است. مجتمع آب درمانی قینرجه به فاصله 500 متر از محل خروج آب در دو بخش زنانه و مردانه و هرکدام مجهز به استخر عمومی ، استخر کودک ، استخر آب سرد ، جکوزی ، سونای خشک ، سونای بخار ،رستوران عمومی ، کافه سنتی ، نمازخانه و سوئیت میباشد.

 

 

آبگرم شابیل:

چشمه شابیل در مسیر صعود به سبلان با دمای 49 درجه سانتی گراد و دبی 5 لیتر در ثانیه واقع است. مجتمع آب درمانی شابیل در دو طبقه شامل بخش های مجزای زنانه و مردانه و هرکدام مجهز به استخر ، سالن دوش ، رستوران ، سوئیت ، سونا و جکوزی احداث گردیده و آماده بهره برداری است.

 

 

آبگرم قوتورسویی:

این آبگرم در 24 کیلومتری شهر لاهرود و در 49 کیلومتری مشکین شهر واقع شده است.

این آب در ردیف آبهای معدنی سولفاته کلیسیک و گوگرد خیلی گرم است که آثار اسید سولفوریک آزاد دارد. این آبگرم خاصیت درمانی بسیاری برای اکثر امراض جلدی دارد.

 

سایر آبهای گرم:

      ـ چشمه سه گانه ایلاندو در ده کیلو متری جنوب شهرستان مشکین شهر که در ارتفاعات 1950 الی 2000 متری در مسیر انتهای جاده موئیل و در بستر سرشاخه های خیاو چایی با دبی قابل توجه در حال جوشش هستند. درجه اسیدی این چشمه در حدود 6 درجه و درجه حرارت آن 35 و برای بیماریهای عصبی مفید میباشد.

   ـ چشمه دودو در 13کیلو متری جنوب شهرستان مشکین شهر که همچون چشمه های ایلاندو در ارتفاعات 2000 الی 2100 متری سطح دریاهای آزاد در مسیر انتهای جاده موئیل و در بستر سرشاخه های خیاو چایی با دبی کمتر نسبت به ایلاندو است. درجه اسیدی آن حدود 6/5 و درجه حرارت 45 درجه و برای بیماریهای عصبی مفید است.

   ـ چشمه توش سو شابیل در 42 کیلو متری جنوب مشکین شهر با خواص مفید در امراض و بیماریهای کلیه و با قابلیت شرب و بهمراه گاز که در کنار چشمه آبگرم شابیل قابل دسترسی و استفاده است.

   ـ چشمه آب معدنی نوری کندی در 50 کیلو متری شمال مشکین شهر با خواص مفید در امراض بیماریهای کلیه ، سنگ مثانه با دبی خیلی کم و با قابلیت شرب و گاز دار که حدود 4 چشمه میباشد.

   ـ چشمه آبگرم موئیل در حدود 12 کیلو متری جنوب مشکین شهر با بیش از 8 دهنه در ارتفاع 2300 متری و درجه اسیدی حدود 5 و درجه حرارتی حدود 45 برای آرامبخش عصبی مفید است شامل چشمه اصلی ، استخرهای سنتی مردانه و زنانه ، قوتورسویی موئیل ، یئل سویی و آجی سو است.

   ـ چشمه ملک سویی در 15 کیلو متری جنوب مشکین شهر در کنار آبشار زیبای گور گور و چشمه آق سوء قرار دارد و درجه حرارت آن 45 درجه برای آرامبخش عصبی مفید است.

   ـ چشمه آب معدنی انزان در 22 کیلو متری غرب مشکین شهر با 6 دهانه خروجی ولی دبی پایین در مجاورت تنها جنگل سرسبز و فشرده سبلان و شکارگاه مربوط به آن در میان طبیعت بکر و زیبای حواشی روستای انزان واقع اند و از این جهت بنظر میرسد محل مناسبی برای جذب گردشگران از جاده اهر مشکین شهر که یکی از شریانهای ورودی استان میباشد. این منطقه زیبا و دال انگیز که با داشتن چشمه های آب معدنی ،ژرفای عمیق و معنا داری یافته است، عالیترین و جذاب ترین شکارگاه و تفرجگاه دامنه سبلان بشمار میرود . مجموع دبی در این چشمه ها حدود 1/2 لیتر در ثانیه و بیشتر از دبی چشمه های قهوه سویی ، گوز سویی و قره سوء سرعین است در کنار آب درمانی و لجن درمانی از ویژگیهای این مچموعه است.

 

 

پارک جنگلی مشکین‌شهر:

پارک جنگلی مشکین‌شهر در کناره غربی رود خیاوچای و به موازات آن در بالا دست رودخانه قرار دارد.
 

 

 

 

شیروان دره‌سی (دره شیروان):
یکی از یازده زیستگاه وحشی است که که در منطقه سبلان واقع شده‌است. شیروان دره‌سی حدودا در ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی مشکین شهر و در نزدیکی لاهرود قرار دارد، ارتفاع آن از سطح دریا ۲۲۰۰ متر و مساحت آنرا ۷۵ کیلومتر تخمین زده‌اند. شیروان دره سی دره عمیق و عریض است که بریدگی‌های دیواره‌های صخره‌ای، چشم انداز ویژه‌ای به این منطقه بخشیده‌است وسنگها در آن به صورت تندیس هایی دیده می‌شوند که انسان فکر می‌کند هرکدام به دست هنرمندی با ذوق تراشیده شده‌است. این دره از قسمت جنوب به دامنه شمالی سبلان (هرم) از شرق به جاده لاهرود - شابیل، از غرب به هوشنگ میدانی و از شمال به زمین‌های روستای قلچقلو منتهی می‌شود.

این زیستگاه محل زندگی دائمی و حوش متعددی چون خوک، روباه، گرگ، قوچ و میش ارمنی، خرس قهوه‌ای، کبک، قمری و تعدادی پرندگان مهاجر می‌باشد.

 

 

 

 

هوشنگ میدانی:هوشنگ میدانی منطقه وسیع و مسطحی است که در دامنه شمالی سبلان و درارتفاع ۲۷۲۵ متری واقع شده و یکی از زیستگاه‌های وحش منطقه سبلان به شمار می‌رود. هوشنگ میدانی از طرف شمال به منطقه ساربانلار (سروان دره سی)، از طرف شمال شرقی و شرق به ارتفاعات ایشیق چیخماز (جایی که نور نمی‌رسد) و آب گرم شابیل و از جانب جنوب شرقی به دامنه سبلان و هرم و از جانب غرب به منطقه موئیل محدود است.

دخمه ها یا استودنهای بنه لر:

این دخمه ها در 26 کیلومتری جنوب شرقی مشکین شهر و در بخش مشکین شرقی واقع شده اند.

 

معماری صخره ای لاهرود :

این معماری صخره ای که غار لاهرود هم نامیده می شود در شهر لاهرود در شرق و در 25 کیلومتری مشکین شهر قرار دارد. 

 

مناظر طبیعی تندیرلی و آیقار:

این مناظر خدادادی که در بهار تابستان سبز سبز و در زمستان پوشیده از برف هستند در دامنه سبلان در 14 کیلومتری جنوب مشکین شهر واقع شده اند. 

 

سد سبلان:

این سد در 40 کیلومتری شرق مشکین شهر و در بخش مشکین شرقی قرار دارد. دسترسی به این سد از جاده مشکین ـ اردبیل میسر می باشد. سد سبلان نقش بسیار مهمی را د رتامین آب اراضی اطراف بازی می کند. 

 

پارک داغلار باغی لاهرود :

این پارک در شهر لاهرود قرار دارد و مکانی بسیار زیبا برای تفریح و تفرج به شمار می رود. 

 

مناطق گردشگری شامات دوست بگلو و کوجنق :

دوست بگلو و کوجنق دو روستا در شمال مشکین شهر هستند که به علت غنای تاریخی و برخورداری از مناظر ناب طبیعی از مناطق مهم گردشگری مشکین شهر محسوب می شوند.

از دیگر دهکده های مهم و تاریخی مشکین می توان به موئیل در بخش مرکزی و اُنار در بخش شرقی اشاره کرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مناطق تاریخی مشگین شهر

مقبره شیخ حیدر:

این بنا منصوب به شیخ حیدر پدر شاه اسماعیل اول بوده ، مقبره یاد شده از قسمت بیرون به شکل برج مدور و از قسمت درون به شکل 12 ضلعی و در دو طبقه قسمت زیرین سردابه و قسمت فوقانی بصورت برج مدور با ارتفاع 5/18 متر و قطر 5/10 متر میباشد . این بنا از خارج با کاشیهای فیروزه ای رنگ معقلی به ایات 27،28،29 سوره فتح و همچنین لفظ جلال اله در اشکال مختلف و با خطوط کوفی بنائی مزین شده است در مورد قدمت بنا و تاریخ احداث آن اظهارات گوناگونی ابراز شده است که دونالد ویلبر معتقد است این بنا از آثار قرن هفت و هشت هجری قمری است و در دوره صفویه به تکمیل و کاشیکاری آن همت گماشته اند با توجه به تخریب کتیبه برجا مانده مقبره هیچ سند و مدرکی دال بر احداث این بنا در دست نبوده که در سالهای اخیر توسط آقای قوچانی کارشناس سازمان میراث فرهنگی کشور کتیبه موجود بر سر در ورودی این برج بازخوانی شده که آنرا به سال 731 هجری قمری یعنی دوره حکومت ابو سعید بهادر خان آخرین حکمران سلسله مغول درایران نسبت میدهد . و این بنا در تاریخ 18/4/1311 هجری شمسی تحت شماره 184 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است و در سال 1380 طرح ساماندهی حریم بقعه شیخ حیدر در جلسه هیئت دولت به تصویب رسیده و این طرح شامل سه مرحله کلی تملک ،مرمت و اجرا . قسمتهای اجرا شده و یا در حال اجرا شامل رواقها ، مسجد جنت سرا ، موزه ،اداره ، قسمت تجاری و پارکینگ ، فروشگاه زنجیره ای ، سالن نمایشگاه کتاب ، سالن نمایشگاه صنایع دستی ، سالن آمفی تئاتر ، سالن پذیرایی ،فضای ارتباطی و مصلی میباشد .

 

 

 

قلعه قهقهه:

قلعه قهقهه در دهستان یافت از دهستان های بخش مرادلو و در نزدیک روستای کنچوبه و قره آغاج بوده و در فاصله 80 کیلومتری شمال مشکین شهر قرار دارد. قلعه قهقهه در منطقه قره داغ و با ارتفاع تقریبی 1200 متر از سطح دریا، دیوارهای بلند طبیعی و در میان صخره ها واقع شده است. دور تا دور قلعه پرتگاه خطرناک و عمودی شکل طبیعی بوده که گویی به دست بشر صخره ها پیرایش یافته است. وقایع و حوادثی که مورخین در مورد قلعه قهقهه ذکر کرده اند بیشتر مربوط به دوران صفویه است اما این بدان معنی نیست که قلعه در دوره صفویه ساخته شده است. طبق تحقیقات باستان شناسی به عمل آمده استقرار در این قلعه به دوران قبل از اسلام می رسد. از سال 1380 با همت مدیران میراث فرهنگی استان و میراث فرهنگی شهرستان در جهت احیاء و مرمت قلعه گام های مؤثری برداشته شده که اصلاح مسیر صعود به قلعه و مرمت سر در ورودی آن از جمله این اقدامات اساسی و حفاظتی است. کاوش های باستان شناختی قلعه جهت دسترسی به پلان تاسیسات درون قلعه و مرمت برج ها و باروهای دفاعی آن از جمله برنامه های آتی میراث فرهنگی است. راه ورودی این قلعه از ضلع شمالی آن می باشد که به عنوان یک قلعه نظامی مطرح بوده است. در دو طرف دروازه ورودی دو برج قرار دارد. عرض در ورودی 5/2 متر است و از جنس سنگ و آجر با طاق هلالی شکل که هنوز هم پابرجاست. این قلعه محل زندانی شدن فرزندان شاه طهماسب صفوی از جمله اسماعیل میرزا بوده است وشیخ احمد گیلانی نیز در این قلعه زندانی بوده و سروده شیخ احمد گیلانی در زندان قهقهه که به شاه طهماسب ارسال نموده بدین وصف میباشد . از گردش چرخ واژگون می گریم    و از جور زمانه بین که چون می گریم     با قد خمیده چون صراحی شب و روز    در قهقهه هم لیک خون می گریم         جواب شاه طهماسب: آن روز که کار تو همه قهقهه بود       با رای تو رای سلطنت صد مهه بود        این روز در این قهقهه با گریه بساز         کان قهقهه را نتیجه این قهقهه بود.

 



کهنه قلعه:

 این قلعه در منطقه ای بر روی تپه طبیعی در قسمت غرب رودخانه خیاو چایی قرار دارد ارتفاع تقریبی آن 1416 متر از سطح آبهای آزاد و در طول جغرافیایی 47 درجه و 41 دقیقه و 22 ثانیه و 2 صدم ثانیه و عرض جغرافیایی 38 درجه و 24 دقیقه و 12 ثانیه در ضلع شمای دروازه اردبیل با بنای تقریباً مستطیل شکل بطول 250 متر و عرض 102 متر با مصالح سنگ ،چینه ،خشت خام با ملات گلی در ادوار مختلف ساخته شده و چندین بار مرمت و بازسازی شده است بنای اولیه این قلعه در شاپور دوم ساسانی در سال 337 میلادی بدستور نرسه هرمز حکمران ساسانی در خیاو به مدت 6 سال ساخته شده است وجود سنگ نبشه ای به خط پهلوی ساسانی در جبهه شمالغربی این بنا در فاصله 150 متری در آبراهه خیاو چایی واقع شده است، تاریخ بنایان گذاری قلعه را تا دوره ساسانی عقب برد ولی متاسفانه سنگ نبشته مزبور بر اثر عوامل طبیعی و انسانی تخریب و از بین رفته است و در سال 1345 توسط آقای کام بخش فرد باستانشناس زبر دست ایرانی شناسایی و تحت شماره 618 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است . مرمت و گمانه زنی فصل اول گروه باستانشناسی به سرپرستی آقای علی ولی نوری در سال 1366 بمدت 25 روز در کهنه قلعه انجام گرفت و در کاوشهای فصل دوم گروه باستانشناسی به سرپرستی آقای عقیل عابدی در سال 1367 در کهنه قلعه با وجود دیواری بزرگ در ضلع شرقی از نوع بقایای معماری سنگی و چینیه ای پی برده که در مدت خاکبرداریهای این فصل حدود 20 متر از طول دیوار مشخص شده و پهنای دیوار مزبور به عرض 10/2 متر میرسد . آن بخش از دیوار سنگی که تا اینجا شناخته شده ، نقشه آن منطبق با نقشه فعلی قلعه نیست و این موضوع بیانگر این است که دیوار قلعه ساسانی در این بخش براثر عوامل گوناگون فرو پاشیده و در بازسازی و یا بنیانگذاریها نقشه قلعه اندکی کوچکتر شده است در کاوشهای باستانشناختی در کهنه قلعه نشانه های از مواد فرهنگی سفالهای دست ساز و چرخ سازبرنگ نخودی و خاکستری و فلز مفرغ مربوط به عصر آهن سه بدست آمدت که منسوب به اقوامی است مشهور به اورارتور که در آستانه شکل گیری دولت ماد و در مواردی حتی پیش از آن در بیشتر نقاط آذربایجان که نشانه های از فرهنگ و تمدن آنها مشاهده شده است . در منابع یاد شده تاریخی که نادرشاه افشار هنگام بازگشت از دشت مغان مدتی در این قلعه اقامت داشته و این گفته تاریخی میرساند که قلعه یاد شده در حدود 300 سال پیش معمور و پابرجا بودن و در زمان قاجاریه و حتی دوره پهلوی اول بصورت پادگان سواره نظام استفاده میشده است . سنگ نبشته پهلوی ساسانی در نزدیک مشکین شهر و در دامنه شمالی قله سبلان در دره ای در کنار رودخانه خیاو سنگ نبشته ای به نام (سورشن داش) در سال 1345 کشف گردید که در 21 سطر برسینه سنگی عظیم نقر گردیده است، مشرف بر همین کتیبه قلعه ای بشکل مستطیل و تقریبا 230*110 متر طول و عرض وجود دارد که آثار فعلی مربوط به دوران اسلامی است و احتمالا بایستی در زیر آن آثار دوره ساسانی وجود داشته باشد، آقای دکتر گیردگروپ آلمانی این کتیبه را خواند. 1. از سطر اول تا سطر سوم تاریخ است. ماه هفتم و بیست و هفتم سال سلطنت اپور دوم ساسانی (267 سال پیش از اسلام) 2. از سطر 9-3 کتیبه از شخصی بنام ناسره هرمزد شهردار و حکمران یاد شده که 6 سال برای ساختن قلعه کار کرده است. 3. از سطر 9 تا 12 اندرز است، ناسره هرمزد در آن متذکر شده که شهریاران و بزرگان این اندرز را بخوانند. این کتیبه به علت مکان و زمانش و چون درآذزبایجان پیدا شده است اهمیت بیشتری دارد و پیش از آن کتیبه ای ساسانی در آذربایجا پیدا نشده است. در این کتیبه یک سبک نقاشی بخصوصی دیده می شود و احتمالا از علایم خانوادگی بوده است. طرح پیشنهادی احیاء و مرمت اثر: - احداث یک سایبان سوله ای شکل به منظور جلوگیری از تخریب بیشتر و نابودی کامل آن و حفظ سنگ سورشن داش. - تهیه یک نسخه کپی از سنگ نبشته جهت نگهداری و مطالعه در موزه مشکین شهر ضرورت دارد. - تهیه یک نسخه سنگ نبشته بروی یک سنگ شبیه سنگ اصلی از لحاظ جنس و شکل.

 

 

 

 

شهریری :

این محوطه در منتهی الیه دشت مشکین شهر و به فاصله 65 کیلو متری شمالغربی مرکز استان و در 35 کیلو متری شرق شهرستان مشکین شهر و در 2 کیلو متری شمال روستای پیر ازمیان و از توابع بخش مشکین شرقی واقع شده است این محوطه مشتمل بر :

الف : قلعه وسیع با دیوار دفاعی سنگی از نوع خشکه چین

ب: محلی در ارتباط با برگزاری آیین های مذهبی بنام مکتب اوشاقلاری ،دارای فضاهای معماری با دیوارهای سنگی از نوع استلهای منقوش به شکل انسان ج: گورهای باستانی متعدد از نوع کلان سنگی– گورکان – دایره ای شکل مگالتیک – صخره ایکه حدود 450 گور در این محل شناسایی شده است که این گورها در ابعاد گوناگون و متفاوت میباشد کوچکترین آنها 3/2 متر و بزرگترین آنها 8/2 متر میباشد

د: غار باستانی و تپه های متعلق به دوره های مختلف در محوطه لازم به یاد آوری است محوطه شهر یری قبلا به سال 1978 ق .م توسط هیئت چارلز برنی شناسایی و بررسی شده است وی معتقد است بعضی آثار تا هزاره سوم قبل از میلاد ، عصر آهن ، سفال خاکستری و نخودی و نارنجی قرار میگیرد . چارلز برنی تاریخ اکثریت گورهای این محل را هزاره دوم و اول قبل از میلاد می داند . همچنین با این تاریخ این محوطه را تا هزاره سوم متحمل میداند ولی آثاری از سکونت عصر برنز شناسایی نکرده است طی کاوشهای که توسط هیئت دکتر نوبری در آذر 1382 در این محل صورت گرفت اشیای با ارزش از داخل گورها کشف گردید


  

 

سایر آثار تاریخی:

 

دیو قالاسی در 5 کیلومتری روستای کویج روستای تاریخی انار قلعه ارشق در 30 کیلو متری شمالغربی مشکین شهرو در 2 کیلو متری شرق روستای دوست بگلو ،مقبره سید سلیمان در شهر فخرآباد ،مقبره سید جعفر در روستای انار، قبرستان تاریخی انار، حمام عدل، غار تاریخی لاهرود، کاروانسرای قانلی بولاغ ،چنار کهنسال اُنار، پل تاریخی دوجاق،

 

سه‌شنبه ٢۳ اسفند ،۱۳٩٠ - غلامرضا نصرآبادی | لینک دائم | پيام هاي ديگران () | Add to Del.icio.us  digg this post  add to google bookmarks  add to technorati   add to shadows  

نویسندگان

لینک دوستان
مشگين شهر دومین شهر استان
انجمن مواد پر انرژی
مغان ارس
مکه مکرمه و مدينه منوره
خطه سرسبز مشكين شهر
حضرت ابوالفضل(ع)
حضرت امام علی عليه السلام
مديريت جهاد کشاورزی مشگين شهر
استانداری اردبيل
پايگاه اطلاع رساني مهندس ولي ملكي
سایت دانشجویان مشکین شهر
مشکين شهر
بی توجهی به شهرهای کوچک
وب سايت شهرستان مشکين شهر
ميرمسعود سيدفخرابادي
ایرانگردی-گردشگری-تور-سفر-توریسم-ایران
وضع هواي فعلي مشکین شهر
شهر من مشکین
فرمانداري شهرستان مشگين
نقشه مشکین و ایران
آنا یوردوم مغان
حضرت امام باقر عليه السلام
حضرت امام هادی عليه السلام
حضرت امام صادق عليه السلام
حضرت آیه الله العظمی شیخ میرزا جواد تبریزی
حضرت امام جواد عليه السلام
حضرت امام حسن عليه السلام
حضرت امام حسین علیه السلام
حضرت امام رضا عليه السلام
حضرت امام سجاد علیه السلام
نماينده مردم فهيم مشگين شهر مهندس ولي ملكي
خدمت بی منت - دو سال و نيم عملکرد مهندس ملکی
لینک باکس پاداش
بزرگترین سایت آموزشی و تفریحی خیاو
وبلاگ فارسی
لینکوگراف
وبلاگ های فارسي
اخبار ايران
اخبار فناوری اطلاعات
دوست یابی سالم
طراح قالب
فروشگاه آنلاین

عناوین اخبار امروز

لوگو دونی
وبلاگ
وبلاگ فارسی